Cybersecuritybeeld 2026: AI versnelt en vergroot de dreiging

Door verdere scheefgroei tussen dreiging en weerbaarheid ontstaat een ernstig risico voor de nationale veiligheid. Dat ziet de NCTV bijvoorbeeld in de toename van datadiefstal van afgelopen jaar. Er waren meer incidenten van datadiefstal en afpersing die een grote maatschappelijke impact hadden, aldus het CSBN.

Als de digitale weerbaar­heid van Nederlandse (overheids)organisaties en bedrijven niet aanzienlijk verbetert, verwacht de NCTV dat het aantal cyberincidenten de komende jaren fors toeneemt. Hierbij neemt de kans op cyberincidenten bij (overheids)organisaties en bedrijven die de samenleving ontwrich­ten toe. Dit zou met name een ongelijk speelveld vormen voor kleine organisaties en het mkb. Zij blijven in verhouding tot grote organisaties en bedrijven achter in het nemen van maatregelen voor de noodzakelijke verhoging van hun digitale weerbaarheid. Kleine organisaties en het mkb kunnen hun weerbaarheid niet zelfstandig verhogen. Ook toeleveranciers, toezichthouders en andere overheidsinstanties zijn daar medeverantwoordelijk voor.

AI versnelt en vergroot de dreiging

De NCTV concludeert in het CSBN dat aanvallers AI gebruiken om cyberaanvallen voor te bereiden en om op grotere schaal aanvallen uit te voeren. AI versnelt en vergroot de dreiging van cyberaanvallen tegen onze overheid en maatschappij. De aanvallen worden door AI groter, complexer en zullen toenemen. 

Kwaadwillenden gebruiken kunstmatige intelligentie (AI) om cyberaanvallen te automatiseren en uit te voeren. AI helpt hen om sneller aanvallen uit te voeren, malware te ontwikkelen, overtuigendere phishingmails te schrijven en desinformatie op grote schaal te personaliseren. Hierdoor worden aanvallen geavanceerder en blijven ze langer onopgemerkt. Daarvoor hebben aanvallers niet de meest geavanceerde AI-modellen nodig. Ook met bestaande, breed toegankelijke modellen kunnen zij deze technieken nu al toepassen.

Breng de basis op orde en krijg grip op AI binnen jouw organisatie

Om digitaal weerbaar te blijven, moeten organisaties de risico’s van AI meenemen in hun cybersecuritybeleid. Het gaat daarbij zowel om de inzet van AI-modellen door kwaadwillenden als om het veilig gebruik van AI-modellen binnen de eigen organisatie. Denk aan dagelijkse toepassingen door medewerkers, maar ook aan AI voor defensieve cybersecuritycapaciteiten.

Organisaties die hun basis op orde hebben, staan in deze nieuwe realiteit aanzienlijk sterker. Dat vraagt om prioriteit vanuit het bestuur en om concrete maatregelen. Denk aan goed patchmanagement, een klein aanvalsoppervlak, logging en monitoring en inzicht in het eigen IT-landschap.

Statement: ‘AI versnelt de dreiging: nu handelen is noodzakelijk’

Eerder dit jaar publiceerde het NCSC samen met de NCTV en andere veiligheidsdiensten een gezamenlijk statement. waarin zij organisaties opriepen om nu te handelen tegen de toenemende dreiging door AI. Nog te vaak blijkt dat de digitale basisbeveiliging bij organisaties niet op orde is. Van bestuurders wordt verlangd dat zij hun verantwoordelijkheid nemen en cybersecurity prioriteit geven.

Digitale veiligheid is allang niet meer alleen het domein van CISO’s en IT-afdelingen. De afhankelijkheid van digitale systemen is daarvoor te groot, de verwevenheid te complex en de risico’s te omvangrijk. Het versterken van de digitale weerbaarheid van Nederland is dan ook een gezamenlijke opgave van publieke en private organisaties.