Hoe herken ik een phishing e-mail?

Phishing herkennen wordt moeilijker

Phishing blijft een veelvoorkomende methode om mensen te misleiden. Door het toenemende gebruik én de groeiende mogelijkheden van AI worden phishing-campagnes steeds geavanceerder en wordt het moeilijker om phishing te herkennen. Duidelijke spelling- en grammaticafouten worden zeldzamer en inlogpagina’s zien er steeds authentieker uit. Dat een pagina er kwalitatief goed uit ziet, betekent echter niet dat de pagina betrouwbaar is. 

Hoewel phishing steeds lastiger te herkennen is, zijn er nog steeds belangrijke zaken om specifiek op te letten. 

Zes concrete punten waar je op kunt letten

Om phishing te herkennen let je op onderstaande signalen. Vaak wijst een combinatie van signalen op phishing. Let vooral op:

Check 1: Controleer de afzender

De afzender is het eerste waar je naar kunt kijken als je een mail onderzoekt op phishing. Let op deze signalen:

• Signaal 1: Het e-mailadres wijkt subtiel af van het echte domein. 
  De naam van de afzender mag dan precies hetzelfde zijn als die van je bank of webwinkel, maar vaak is het gebruikte e-mailadres vaag of een afgeleide versie van een echte bedrijfsnaam of de naam van een instantie. Kijk goed naar de domeinnaam waarvan je de e-mail hebt ontvangen. De domeinnaam is te herkennen aan alles wat achter het @-teken in het e-mailadres staat. Controleer of het e-mailadres ook echt overeenkomt met het websiteadres. Een veel gebruikte manier om valse e-mails te verspreiden is namelijk het vervangen van bepaalde letters uit de domeinnaam door cijfers.

• Signaal 2: Het bericht komt van een organisatie waar je geen relatie mee hebt. 
  Ga na of het logisch is dat je een e-mail van de afzender ontvangt. Als je geen reden hebt om het bericht te ontvangen, is dat een mogelijk signaal voor phishing. 
• Signaal 3: De aanhef is algemeen (‘’Geachte klant’’, ‘’Beste gebruiker’’).
  Let op, kwaadwillenden omzeilen dit uiteraard wanneer ze over jouw persoonsgegevens beschikken. Het blijft daarom belangrijk om te kijken naar een combinatie van signalen. 

Check 2: Bevat de mail urgentie en spoed?

Veel valse mailtjes proberen je onder druk te zetten door gebruik te maken van laatste waarschuwingen of spoedmeldingen. Een voorbeeld van een dergelijk bericht is bijvoorbeeld "Uw hostingpakket verloopt, als u vandaag bedrag x niet overmaakt zal uw website worden geblokkeerd". Ga hier niet via de e-mail op in, maar neem bij twijfel telefonisch contact op met de hostingpartij.

Een phishing-bericht bevat vaak: 

• een duidelijke call-to-action
• een verzoek snel te reageren
• dreigende consequenties, zoals het blokkeren van een rekening of creditcard 

Let ook op bijlagen. Let op: 

• Onverwachte facturen, documenten of pakketmeldingen
• Het verzoek om een bijlage te openen om iets te controleren. 

Een verzoek om snel te handelen is een belangrijke rode vlag. Aanvallers proberen tijdsdruk te creëren zodat de ontvanger minder kritisch leest. 

Check 3: Wordt er gevraagd naar vertrouwelijke gegevens?

In veel nepmails staat het verzoek om je persoonsgegevens 'te controleren', 'bij te werken' of 'aan te vullen'. Je moet dan op een link klikken om dit te doen. Doe dit nooit zomaar. Je bank, verzekeringsmaatschappij en overheidsinstanties vragen nooit op deze manier naar vertrouwelijke en/of persoonsgegevens.

Bel het bedrijf of de instantie eerst op om te controleren of ze de e-mail wel zelf hebben verstuurd. Gebruik hiervoor nooit de contactgegevens in de e-mail, maar zoek deze zelf op.

Check 4: Controleer de links

Links in nepmails kunnen ervoor zorgen dat er schadelijke software op je computer wordt geïnstalleerd, of leiden je naar een valse website. Klik dus nooit zomaar op de links in een e-mail die je niet vertrouwt. Controleer het adres van de link: beweeg net de cursor van je muis op de link – zonder erop te klikken! Kijk welk adres er verschijnt. Let op het volgende:

• Signaal 1: De link verwijst naar een ander domein dan zichtbaar is.
• Signaal 2: De link bevat extra woorden, cijfers of spelfouten. 
• Signaal 3: Je moet inloggen via een link in plaats van via de normale website of app.
• Signaal 4: Link-verkorters: vaak worden lange links verkort met diensten als bijvoorbeeld T.co, bit.ly en Goo.gl. Erg handig, maar voor jou als ontvanger erg belangrijk om hier waakzaam op te zijn. Het is namelijk lastig om te achterhalen waar je nu precies op klikt en naar toe wordt geleid.

Check 5: Let op taalgebruik en vormgeving

De huidige generatie nepmails staan allang niet meer bol van de taal- en spelfouten door bijvoorbeeld het gebruik van AI. Ook de gebruikte logo's en foto's worden steeds professioneler. Het blijft echter nog steeds belangrijk om de e-mail goed te lezen en te bekijken, om te zien of je toch geen onregelmatigheden tegenkomt. 

Twijfel je? Ga zelf naar de website of app

Phishing herken je zelden aan één kenmerk, maar aan het totaalbeeld. Bij twijfel: gebruik niet de link in de e-mail, maar ga zelf via de normale website of app naar de organisatie. 

Let op: een aanvaller is zich bewust van bovenstaande rode vlaggen en zal, vooral in het geval van spearphishing, er alles aan doen om je te overtuigen dat het geen rode vlag is. Bijvoorbeeld door je in contact te brengen met een klantenservice die met je meeleeft en verontschuldigingen aanbiedt dat er iets is misgegaan, waardoor je toch opnieuw je bankgegevens op moet geven.